Korzenie rzeszowskiego środowiska filozoficznego sięgają lat 60. XX wieku. W ramach ówczesnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej funkcjonował Zakład Nauk Społeczno-Historycznych przekształcony w roku 1982 w Katedrę Filozofii i Socjologii (później nazwaną Instytutem Filozofii i Socjologii). 1 października 1996 roku działalność rozpoczął, wyodrębniony z dotychczasowej struktury, Instytut Filozofii. Pierwszym dyrektorem IF został prof. dr hab. Andrzej L. Zachariasz. Funkcję tę sprawował później dr hab. Przemysław Paczkowski a obecnie dr hab. Krzysztof Bochenek.

            Początkowo Instytut Filozofii prowadził trzyletnie studia licencjackie z filozofii, zaś w roku 2004 jego oferta dydaktyczna została poszerzona o dwuletnie filozoficzne studia magisterskie. Od 2016 roku Instytut Filozofii ma prawo do nadawania tytułu doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia. W 2018 roku zostały uruchomione studia licencjackie na kierunku komunikacja międzykulturowa.

            Instytut organizował wiele konferencji naukowych o zasięgu zarówno ogólnopolskim, jak i międzynarodowym. Konferencje międzynarodowe organizowane były we współpracy ze Stowarzyszeniem Filozofów Krajów Słowiańskich. Brali w nich udział badacze z Ukrainy, Czech, Słowacji, Rosji oraz innych państw. Konferencje organizowano także współpracując z innymi jednostkami Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz z rzeszowskimi uczelniami wyższymi.  

            Pracownicy Instytutu Filozofii UR są autorami monografii i artykułów naukowych publikowanych w wielu językach. Teksty autorów związanych z Instytutem ukazują się w krajowych i zagranicznych czasopismach naukowych. Studenci i doktoranci mogą prezentować wyniki własnych badań w ramach działającego przy Instytucie Dyskusyjnego Koła Filozoficznego „Eudaimonia” podczas organizowanych spotkań oraz na łamach redagowanego przez Koło czasopisma „Forum Filozoficzne”.