Zakład Badań nad Niepełnosprawnością Intelektualną

1.      Dr hab. prof. UR Remigiusz Kijak - kierownik

2.       Dr Beata Gumienny

3.       Dr Agnieszka Łaba - Hornecka

4.       Dr Aleksandra Mach

Zakład Badań nad Niepełnosprawnością Intelektualną powołany na mocy uchwały Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego 1 października 2018 roku jest nową jednostką w strukturze organizacyjnej Wydziału Pedagogicznego. Kierownikiem Zakładu jest dr hab. prof. UR Remigiusz Kijak. Pracownikami Zakładu są dr Beata Gumienny, dr Agnieszka Łaba-Hornecka, dr Aleksandra Mach

Idea Zakładu wpisuje się w założenia Disability Studies odnosi się do badania niepełnosprawności jako zjawiska społecznego, kulturowego i politycznego. W przeciwieństwie do klinicznych, medycznych lub terapeutycznych perspektyw dotyczących niepełnosprawności, badania realizowane w Zakładzie wykraczają poza wąskie - medyczne ujęcie i oscylują szerzej wokół zagadnień społecznych i kulturowych. Interesuje nas badanie niepełnosprawności jako zjawiska społecznego, kulturowego oraz politycznego, które wytwarzane jest w codziennych interakcjach i praktykach społecznych.

Disability Studies to dynamiczny i zróżnicowany obszar badań akademickich. Badania realizowane w tej perspektywie postrzegają człowieka nie przez pryzmat jego niepełnosprawności - lecz możliwości funkcjonalnych, a sama niepełnosprawność jest drugorzędna w stosunku do tożsamości osoby jako istoty ludzkiej. Badania dotyczące niepełnosprawności realizowane na Uniwersytecie Rzeszowskim w Zakładzie Badań nad Niepełnosprawnością Intelektualną obejmują rozwój modeli teoretycznych, badawczych, edukacyjnych i orzeczniczych niezbędnych do usunięcia barier prawnych, fizycznych, politycznych i dyskryminujących postaw, które wykluczają osoby niepełnosprawne ze społeczeństwa. W związku z tym, badania nad niepełnosprawnością mogą przynosić korzyści zarówno osobom niepełnosprawnym, jak i społeczeństwu poprzez uczestnictwo i obecność osób niepełnosprawnych w naszych szkołach, naszych dzielnicach, miejscach pracy i życiu.

Istotnym kierunkiem badań, w kontekście Disability Studies, jest Independent Living, który odnosi się do niezależnego życia i wyznacza kierunki walki o prawa osób z niepełnosprawnościami do samostanowienia, wzmocnienie ich poczucia własnej godności, a także zapewnienie im takich samych możliwości rozwoju, jak osobom sprawnym. Odbywać się to może poprzez zmniejszanie wpływu instytucjonalizacji osób z niepełnosprawnościami.

Badania realizowane w Zakładzie za cel stawiają sobie przede wszystkim zmianę sposobu myślenia o niepełnosprawności, co wydaje się być koniecznym katalizatorem zmiany statusu osób z niepełnosprawnościami w społeczeństwie. Jak sugeruje sama nazwa Zakładu, cechą charakterystyczną jest krytyczne nastawienie do tradycyjnego postrzegania i definiowania niepełnosprawności. Te tradycyjne modele postrzegania niepełnosprawności to model symboliczny i model medyczny. Model symboliczny traktuje niepełnosprawność jako oznakę (symbol) moralnego upadku lub boskiego gniewu. Model medyczny demistyfikował niepełnosprawność oraz definiował ją w sposób racjonalny i obiektywny. W kontekście medycznym niepełnosprawność jest postrzegana jako odstępstwo od normy. Model społeczny, na którym w dużej mierze opierają się badania realizowane w Zakładzie jest modelem konstrukcjonistycznym, innymi słowy, traktuje niepełnosprawność jako twór społeczny, a tym co zwiększa poczucie niepełnosprawności, jest otoczenie, które zostało zaprojektowane głównie z myślą o potrzebach osób sprawnych.

Dorobek naukowy pracowników naukowo-dydaktycznych Zakładu w całości zaliczany jest do dyscypliny pedagogika i obszaru wiedzy jakim jest niepełnosprawność w tym szczególnie niepełnosprawność intelektualna.

 

Zapraszam Państwa do współpracy i kontaktu

Kierownik Zakładu

dr hab. Remigiusz Kijak, prof.

Uniwersytet Rzeszowski

Uniwersytet Warszawski